paardrijvakantie

Polen 1999

Onze trail in Polen was helaas niet zo'n succes. Met Hongarije van het jaar ervoor nog vers in het geheugen hadden we ongelooflijk veel zin in nóg zo'n geweldig paardrij-avontuur! Op zich hebben we het best naar ons zin gehad hoor, want je bent tenslotte toch met je eigen groepje (Manon, Marjolein, Marc en Marlet), maar aan de organisatie mankeerde nogal het één en ander... lees meer...

De tekst die hierna volgt komt uit een evaluatie-verslag dat we naar de reisorganisatie gestuurd hebben:

De eerste dag zette al meteen een de toon voor de rest van de week (qua organisatie). Na lang zoeken vonden we dan tóch het adres waar we (volgens de beschrijving van Pferd & Reiter) moesten zijn. We waren aangekomen op een grote, oude Poolse boerderij, waar we werden verwelkomd door een lief oud vrouwtje, dat vást gedacht heeft dat ze opeens buitenlandse visite gekregen had ofzo. Ze was erg hartelijk en gastvrij, maar uit alles merkten wij dat we totáál niet verwacht waren en dat ze er niets van begreep waarom wij daar waren.

Even later kwam haar zoon. Dit was de heer Brük, naar wij dachten degene die daar de leiding heeft, maar dat bleek later niet zo te zijn, hij fungeerde alleen maar als een soort "tussenpersoon". Meneer Brük wist wél waar we voor kwamen, want hij kende de eigenaar van de "manege" en wist zelfs dat we kwamen om paard te rijden. We moesten weer terug naar het dorp en hij bracht ons naar de plek waar we die nacht bleven slapen. Hetgeen in de brochure aangeduid werd als "bergpension" bleek een ex-communistische jeugdkolonie te zijn, waar we sliepen op oncomfortabele slaapbanken, onder dekbedjes die nét even te kort voor ons waren.

Maar goed. In alle haast werden daar een paar kamers voor ons in gereedheid gebracht en moesten we wachten tot de heer Vladislav zou komen, degene die de baas was van de "manege" en de boel organiseerde, zolang degene die éigenlijk de leiding had (ene Marek, die op dat moment ergens een andere trail leidde in de Mazuren) er niet was.
In de tijd dat we moesten wachten zijn we vast naar de "manege" (iets té positieve benaming voor hetgeen we daar aantroffen) gelopen om de paarden eens te bekijken.
Er waren heel veel kleine Huzulenpaardjes en slechts twee grotere, die in een soort apathische toestand in hun stal stonden, waar overigens maar weinig stro lag en een dikke laag mest.
Er waren dus maar twéé grote paarden, dus wij hadden zoiets van: "Waar is de rest?" Maar die zouden wel ergens anders staan, namen wij aan. (Dat bleek later ietsjes anders te liggen, maar daar kom ik straks nog op terug.)

Pas s' avonds ontmoetten we Vladislav (prototype "glimlachende gladjanus" eerste klas) en werden we voorgesteld aan onze reisgenoten (twee oudere Duitse vrouwen, die beide ook al over járen paardrij-ervaring beschikten en ook zelf paarden hadden) en aan onze begeleiding: een jongen van ± 25 die geen woord Duits (of Engels) sprak en eigenlijk maar weinig interesse in de paarden vertoonde. Er ging ook nog een meisje mee van een jaar of 18, die wél een beetje Duits sprak, maar over weinig leiderscapaciteiten beschikte. Gelukkig had ze wél hart en interesse voor paarden.
Die avond werd de kaart van de omgeving op tafel gelegd en werd er uitgebreid verteld hoe we zouden rijden en wat we zoal onderweg zouden tegenkomen. Dit vond ik overigens heel goed, omdat je op die manier weet wat je te wachten staat, zodat je je op dingen als zwaar terrein, een grensovergang en eventueel slecht weer  kunt voorbereiden.

De volgende ochtend zou de tocht beginnen en werden we "voorgesteld" aan onze paarden. Over dit gebeuren moet ik absoluut even mijn hart luchten, want dit vond ik écht ronduit slecht. Wat mij meteen al opviel was dat er niet eens gevraagd werd hoe lang je al paard rijdt (ik rij gelukkig al vanaf mijn jeugd, dus qua ervaring geen probleem) en er werd óók niet gevraagd naar je voorkeur. Dat vind ik toch wel belangrijk, want stél nou dat ze een heel bang iemand op een heel druk paard zouden zetten.?
Er waren gewoon vier grote paarden, daarvan werd er één je toegewezen en daar moest je 't dan maar mee doen. Vreemde zaak, maar oké. De alarmbellen gingen bij mij pas écht rinkelen toen ik vroeg hoe mijn paard was (z'n karakter, druk of niet druk, snel of juist langzaam, etc.) Maar. DAT WISTEN ZE NIET EENS!!!
Het paard was zolang van een andere manege geleend en kenden ze eigenlijk helemaal niet! En zo'n paard wordt dan zomaar met een trail meegestuurd? Dat kan gewoon absoluut niet. Het is niet verantwoord om zomaar aan te nemen dat "alles wel goed zal gaan".
(Het paard waar ik op reed (Serenada heette ze) was bijvoorbeeld een snelle,  nogal nerveuze, typische warmbloed merrie, van ± 1.70 m hoog, die deze dag gelukkig een héél stuk levendiger bleek dan de vorige avond op stal. Persoonlijk hou ik erg van dit soort paarden, en toevallig "klikte" het dus meteen tussen ons, maar ik zou zo'n paard zéker niet met iedereen meegeven, daar was ze gewoon te druk voor.)
De twee paarden die de vorige avond dus óók aanwezig waren, waren voor Marjolein en mij bestemd. Beide "hete" warmbloed merries, beide van een andere manege afkomstig en totaal onbekend, óók voor elkaar overigens.
De twee andere paarden (voor Manon en Marc) waren er inmiddels ook. Het waren twee Poolse koudbloeden (!) die de vorige avond nog met de kar op stap waren geweest. (Deze twee paarden hoorden trouwens wél bij de manege, maar hadden beide deze tocht nog nooit gemaakt.)

Zoals iedereen weet zijn paarden kuddedieren en leven ze in groepsverband met een onderlinge rangorde. Bij de paarden in onze groep was er van een rangorde natuurlijk nog geen sprake, omdat er twee "vreemde" paarden bij waren en omdat de Huzulen samen een hechte groep vormden. Logisch gevolg: de rangorde werd tijdens de tocht uitgevochten, maardoor de paarden onrustig werden en het paard van Marjolein vond dat ze zich maar een weg "naar boven" moest slaan en deed dat dus ook.
Er werd van tevoren niet aan ons verteld dat sommige paarden sloegen, maar als ervaren ruiter hou je natuurlijk altijd rekening met de mogelijkheid. Maar ja, je bent tenslotte op vakantie en wilt zo af en toe ook wel even van het natuurschoon genieten en dan verzwakt de attentie even.
Dit resulteerde er in dat ik werd getrapt door het paard van Marjolein, die mijn paard probeerde te trappen, maar míj tegen mijn enkel raakte. Oké, zoiets kan gebeuren, maar toch. Stél nou dat die enkel gebroken zou zijn geweest (wat ik op dat moment écht heb gedacht, maar gelukkig niet zo bleek te zijn) WAT DAN? Daar zat ik dan, midden in de Poolse rimboe met mijn enkel in een koud bergbeekje en paniekerige begeleiding om me heen.
Toen de pijn een beetje afnam moest ik natuurlijk weer terug in het zadel en dat ging allemaal wel, maar ik moet er niet aan denken wat er zou zijn gebeurd als die enkel écht gebroken zou zijn geweest.

De zware tocht van de eerste dag (acht uur gestapt over rotsachtig terrein) bleek zijn tol te hebben geëist, want de volgende ochtend waren er drie paarden kreupel, waaronder die van Marjolein, die een nare, diepe beenwond bleek te hebben. Toen we dat vertelden wilden de begeleiders ons eerst niet geloven, maar aangezien ons gezelschap louter uit "paardenmensen" bestond waren ze tóch wel overtuigend toen wij zeiden dat die drie paarden wel degelijk kreupel waren en absoluut niet verder konden lopen. In Polen is een probleem geen probleem, maar de zorg van iemand anders en dus "kon er niets aan gedaan worden". Deze denkwijze zal nog wel een overblijfsel zijn van het communisme, maar gaat écht niet langer op als je de verantwoordelijkheid over acht paarden draagt en je de leiding hebt tijdens een trail door de bergen met een groep van zes volwassenen.
Ons vertrouwen in de bekwaamheid (en geloofwaardigheid) van de begeleiders was op dat moment al zó ver gedaald dat we besloten om (als er niets aan gedaan zou worden) maar helemaal niet meer te gaan rijden en de hele tocht af te blazen. Daar schrokken ze toch wel van en na een "draaftest op harde ondergrond" voor alle paarden werd (na veel gepraat) besloten welke paarden er mee gingen en voor welke paarden er vervanging gezocht moest worden.
"Vervanging" hield die dag in dat één van die Duitse vrouwen tijdelijk op het paard van één van de begeleiders ging rijden en hij ging lopen. Die andere Duitse vrouw en Marjolein kregen die dag paarden van de hoteleigenaar te leen. (Wéér twee totaal onbekende paarden -zonder hoefijzers-, maar goed, er werd tenminste voor vervanging gezorgd.)
Die avond zouden we naar dezelfde plaats terug keren en zou Vladislav inmiddels nieuwe paarden hebben "geregeld".

Dat was inderdaad zo. De twee Duitse vrouwen kregen allebei een nieuwe Huzule van de manege en Marjolein kreeg ook een nieuw paard, dit keer van nóg een andere manege. (Gelukkig was dit paard een stuk zachtaardiger en kon ze prima opschieten met de andere paarden.)
Er was echter nog een "probleempje" met dit nieuwe paard en dat was het ontbreken van hoefijzers onder de achterhoeven, een toch niet onbelangrijk detail!
Zoals ik al beschreven heb is het Poolse landschap erg mooi, maar ook erg steil en rotsachtig, dus het advies wat Marjolein kreeg (om maar zoveel mogelijk met haar paard in het gras te gaan lopen in plaats van op de stenen) had dus niet veel zin.

Het is er nou eenmaal niet zo zacht als in Nederland, dus hoe graag je het ook wilt, stenen waren écht niet te vermijden. Gevolg daarvan was dat de achterhoeven erg snel sleten en dat het paard op de vóórlaatste dag van de trail al "op het vlees" liep. Echt pijn deed dat niet (het is allemaal eelt, dat weet ik ook wel) maar elke keer als het paard tóch op een steentje stapte was gewoon duidelijk te merken dat het wel degelijk zeer deed. Helaas voor het paard moesten we nog één dag (de langste en zwaarste tocht, waarbij o.a. een nogal steile berg van ± 700 m moest worden beklommen) en er was géén reservepaard meer over, dus het arme beest moest gewoon met ons mee.
Marjolein weigerde hieraan mee te werken en wilde niet op het paard rijden die dag. Die jongen die ons begeleidde bood haar toen maar zijn paard aan en daar heeft zij toen een tijdje op gereden, terwijl hij (met haar paard aan de hand) achter ons aan liep.

Eenmaal weer terug gekomen bij de "manege" in Pulawi viel het mij op dat de paarden zonder verdere verzorging (na zo'n lange tocht!) weer op stal werden gezet. Het is dat wij onze paarden nog hebben droog gewreven, de benen hebben afgesponsd en de hoeven hebben uitgekrabd zoals dat ons in Nederland geleerd is, maar in Polen vinden ze dat zeker alleen maar overbodige luxe of zo?
Je vraagt je af waarom die mensen niet wat zorgvuldiger met hun paarden om gaan. Beseffen ze dan niet dat als je beter voor ze zorgt, dat ze dan langer voor je kunnen blijven werken? Of zijn wij in Nederland gewoon te zacht.? Het zal allemaal wel, maar ik vind dat als je als Duitse organisatie (en in Duitsland ligt de standaard doorgaans nét zo hoog als in Nederland, daar ben ik van overtuigd) zo'n reis verkoopt aan paardenliefhebbers, je jezelf er toch maar eerst eens van moet verzekeren dat het echt verantwoord is en dat was deze reis absoluut niet. Ik zal nog een paar punten noemen waar ik me erg kwaad over heb gemaakt:

• Eén van de begeleiders reed op een Huzulenpaardje van nog maar 3½ jaar oud. Zo'n jong beestje kan toch eigenlijk helemaal niet zo'n zware tocht maken? Er werd wél vaak naast gelopen, maar dat was soms best vervelend; omdat hij nogal speels was en een beetje bijterig werd die pony dan maar los gelaten en liep hij zo'n beetje tussen alle andere paarden door. Begrijpelijk dat daar onrust in de groep van kwam (paarden die naar elkaar gaan trappen e.d.) en dat was gewoon niet prettig.

• Mijn paard had één dag voor vertrek nog nieuwe hoefijzers gekregen. Op zich is daar natuurlijk niets mis mee, maar doordat de nagels aan de buitenkant van de hoef niet goed afgewerkt waren, schuurde dat tijdens het rijden langs de binnenkant van de benen van mijn paard.
  Het gevolg daarvan was dat er allemaal kleine, bloedende wondjes aan de binnenkant van haar benen ontstonden. Gelukkig had ze daar geen last van, maar wat nou als er vuil in was gekomen en het had gaan ontsteken?
  Elke avond aan het einde van de tocht wees ik de begeleiding op dit feit en élke keer werd mij verteld dat dit "geen probleem" was en dat er voor gezorgd zou worden, wat de volgende ochtend niet het geval bleek. (Weer zo'n voorval dat er voor zorgde dat ik absoluut geen vertrouwen meer had in de begeleiding.)

• De tochten die per dag gereden werden waren gewoon te lang en vooral te zwaar voor de paarden, die dit soort tochten DUIDELIJK NIET GEWEND WAREN. Ze waren aan het einde van zo'n dag echt helemaal kapot! Op zich zou dat nog niet zo'n ramp zijn geweest als je bijvoorbeeld ergens een rustdag in zou lassen, of als je bijvoorbeeld om de dag een "zware" tocht zou hebben en de andere dagen weer een lichtere, zodat de paarden weer een beetje "op adem" kunnen komen.
  De reden van al die zware tochten was trouwens dat een vorige groep had geklaagd dat de tocht te licht was geweest en wel wat spectaculairder mocht zijn. Oké, een "zware" tocht mag dan wel avontuurlijk en spectaculair zijn en zo, maar ga dan survivallen in de Ardennen! Dit is een paardrijvakantie en zijn de paarden dan niet een héle belangrijke factor om van die vakantie een succes te maken? Als de paarden het "niet meer trekken" dan houdt alles toch op? Dáár zouden ze rekening mee moeten houden!

Al met al is de reis ons dus behoorlijk tegen gevallen. Vooral voor Marjolein was het een echte nachtmerrie, omdat zij het gevoel had dat de paarden waar zij op reed pijn hadden moeten lijden omdat zíj als "rijke, westerse toerist" zijnde zo graag die tocht wilde maken. Geloof me dat het niet echt goed is voor de vakantiesfeer als je een goede vriendin bijna dagelijks met tranen op haar wangen naast haar paard ziet staan, dat is echt niet leuk! Zij heeft écht een rotvakantie gehad!
Natuurlijk zijn er ook wel leuke momenten geweest, want je bent tenslotte samen met z'n viertjes en je probeert er tóch maar het beste van te maken. Iets leuks was bijvoorbeeld een overnachting in een heel oud Pools boerderijtje, waar we 's avonds een kampvuur hadden en waar de paarden (die inmiddels iets vriendelijker tegen elkaar waren) los op het erf mochten lopen. Dat was leuk! Ook om het feit dat we als vier grote volwassenen in een nét te klein stapelbed hebben moeten slapen hebben we wel gelachen, want melig word je na een tijdje wel.

Tja, dat je in een rot bed moet slapen is zo erg nog niet; een vieze douche valt ook te overleven en het eten was nou eenmaal typisch Pools. Rekening houdend met het land hoor je me daar niet meer over. Maar, nogmaals, wat ik wél belangrijk vindt is dat de paarden gewoon voor de volle 100% in orde moeten zijn. Vooral als ze zo'n zware tocht moeten lopen is dat erg belangrijk!
De mensen die deze reis boeken via Pferd & Reiter zijn géén toeristen die "even een leuk ritje te paard" willen maken, maar het zijn serieuze paardenliefhebbers, die van paarden houden en het daarbij heerlijk vinden om met zo'n beest de natuur in te gaan en van de omgeving te genieten; NIET op deze manier dus.

Met de eigenaar van de manege (Vladislav) hebben we dit alles op de laatste avond besproken, niet om hem compleet de "grond in te duwen", maar om wat opbouwende kritiek te geven, waar ze daar écht wat aan hebben.
Beleefd luisterde hij naar hetgeen we te zeggen hadden, maar hij lachte mij teveel en kwam gewoon niet geloofwaardig over toen hij (alwéér) zei: "geen probleem!". Er werd ons beloofd dat de houding t.o.v. de paarden zou verbeteren, maar persoonlijk geloof ik daar niet zo in.

Ik adviseer de mensen van Pferd & Reiter  om eerst zélf eens deze tocht te ondernemen, voordat er weer toeristen heen gestuurd worden. (En ik HOOP echt dat mijn advies ter harte wordt genomen!) Wanneer ik de brochure van Pferd & Reiter nog eens doorblader geloof ik écht dat het een betrouwbare en goede organisatie is, met mooie reizen voor paardenliefhebbers. Duidelijk mag zijn dat de "Karpaten-trail" daar absoluut niet bij hoort.

(geschreven door Marlet)